پورت شیمی درمانی
پورت شیمی درمانی
-
پورت کامل با کاتتر متصل
-
سوزن مخصوص (non-coring Huber needle)
-
گاید وایر، دایلاتور، آنکاتور
-
سرنگ، سرپوش، اقلام استریل مورد نیاز نصب
12,000,000 تومان
پورت شیمی‌درمانی چیست؟
پورت شیمی‌درمانی که به آن پورت قابل کاشت یا کاتتر پورت هم می‌گویند، وسیله‌ای پزشکی و کوچک است که با یک عمل جراحی کوتاه زیر پوست، معمولاً در بالای قفسه سینه، قرار می‌گیرد. این وسیله راهی ایمن و پایدار برای رساندن داروهای شیمی‌درمانی، مایعات و سایر داروها به جریان خون فراهم می‌کند. همچنین می‌توان از طریق آن نمونه خون گرفت.
برای بیمارانی که ماه‌ها باید درمان وریدی دریافت کنند، پورت جایگزین سوزن‌زدن‌های مکرر به رگ‌های دست می‌شود. نتیجه، درد و آسیب کمتر به رگ‌ها و راحتی بیشتر در طول درمان است.
پورت شیمی درمانی چگونه کار می‌کند؟
پورت از دو بخش اصلی ساخته شده است:
- محفظه (مخزن): یک درگاه کوچک که زیر پوست قرار می‌گیرد. روی آن دیافراگمی از جنس سیلیکون است که با سوزن قابل نفوذ است و پس از خارج شدن سوزن دوباره بسته می‌شود.
- کاتتر: لوله‌ای نازک و انعطاف‌پذیر که از محفظه شروع می‌شود و به یک ورید بزرگ، معمولاً نزدیک قلب، می‌رسد.
هر بار که درمان لازم است، پرستار یا پزشک پوست را ضدعفونی می‌کند و با سوزن مخصوص هوبر (Huber) وارد محفظه می‌شود. سوزن هوبر طوری طراحی شده که دیافراگم را پاره نمی‌کند و عمر پورت را حفظ می‌کند. دارو از مسیر سوزن، محفظه و کاتتر مستقیماً وارد جریان خون می‌شود. وقتی درمان تمام شد، سوزن برداشته می‌شود و پورت دوباره زیر پوست پنهان می‌ماند.
چه کسانی به پورت شیمی درمانی نیاز دارند؟
پورت بیشتر برای بیمارانی توصیه می‌شود که درمان وریدی طولانی‌مدت یا مکرر دارند، از جمله:
- بیماران سرطانی که شیمی‌درمانی چندین ماهه دارند
- بیمارانی که به خون‌گیری‌های مکرر نیاز دارند
- کسانی که داروهای تحریک‌کننده رگ یا تغذیه وریدی دریافت می‌کنند
- بیمارانی که رگ‌های دست آن‌ها برای تزریق مناسب نیست
انتخاب پورت و زمان کاشت آن به نوع بیماری، برنامه درمان و وضعیت جسمی بیمار بستگی دارد و باید با پزشک معالج تصمیم‌گیری شود.
انواع پورت شیمی درمانی و تفاوت آن با کاتترهای دیگر
انواع پورت: پورت‌ها بر اساس تعداد مسیر دارو به تک‌لومن و دولومن تقسیم می‌شوند. همچنین پورت‌های Low Profile با برآمدگی کمتر وجود دارند که زیر پوست کمتر دیده می‌شوند و برای افراد لاغر یا کودکان مناسب‌ترند. برخی پورت‌ها برای تزریق با فشار بالا (مثلاً ماده حاجب در سی‌تی‌اسکن) هم طراحی شده‌اند. نوع مناسب را پزشک انتخاب می‌کند.
مقایسه با کاتترهای دیگر:
| ویژگی | پورت قابل کاشت | کاتتر PICC | آنژیوکت محیطی |
|---|---|---|---|
| محل قرارگیری | زیر پوست قفسه سینه | از ورید بازو تا ورید مرکزی، بخشی از آن بیرون از بدن | ورید سطحی دست |
| مدت استفاده | ماه‌ها تا سال‌ها | هفته‌ها تا چند ماه | چند روز |
| دیده شدن | کم، فقط برآمدگی کوچک | کاتتر بیرون از پوست دیده می‌شود | بیرون از پوست |
| شنا و حمام | پس از بهبود زخم، در زمان بدون سوزن معمولاً محدودیت کمتری دارد | نیاز به پوشش و مراقبت بیشتر | محدود |
| نیاز به مراقبت روزانه | کم | زیاد | کم، اما مدت کوتاه |
با توجه به مدت درمان و شرایط بیمار، پزشک مناسب‌ترین گزینه را پیشنهاد می‌دهد.
روش کاشت پورت شیمی درمانیقدم به قدم
کاشت پورت معمولاً حدود یک ساعت طول می‌کشد و اغلب با بی‌حسی موضعی و گاهی با آرام‌بخش انجام می‌شود. در کودکان ممکن است بیهوشی سبک استفاده شود.
۱. آماده‌سازی: پزشک شرح‌حال کامل می‌گیرد و آزمایش‌های لازم، از جمله آزمایش‌های انعقادی، را بررسی می‌کند. در صورت نیاز، آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه طبق دستور پزشک تجویز می‌شود. به بیمار توضیح داده می‌شود که چه داروهایی را باید قطع کند و چند ساعت قبل ناشتا باشد.
۲. کاشت:
- ضدعفونی پوست و بی‌حسی موضعی
- ایجاد برش کوچک در ناحیه قفسه سینه
- ساخت یک جیب کوچک زیر پوست برای محفظه
- هدایت کاتتر به ورید مرکزی
- کنترل محل کاتتر، معمولاً با تصویربرداری
- شست‌وشوی اولیه پورت و بستن برش
۳. پس از کاشت: چند روز اول ممکن است در محل کاشت درد خفیف، کبودی یا تورم وجود داشته باشد که معمولاً با مسکن‌های تجویزی بهتر می‌شود.
مراقبت از پورت پس از کاشت
مراقبت درست مهم‌ترین عامل در جلوگیری از عفونت و انسداد پورت است:
- محل زخم را تمیز و خشک نگه دارید تا بهبود کامل انجام شود.
- پانسمان باید در شرایط استریل و توسط پرسنل آموزش‌دیده تعویض شود. زمان تعویض را پروتکل مرکز درمانی تعیین می‌کند و در صورت خیس یا کثیف شدن پانسمان باید زودتر انجام شود.
- شست‌وشوی (فلاش) منظم پورت برای جلوگیری از لخته و انسداد لازم است. نوع و مقدار محلول (سالین یا هپارین) و فواصل زمانی آن، به‌ویژه در دوره‌هایی که پورت استفاده نمی‌شود، باید طبق دستور پزشک یا پروتکل مرکز درمانی انجام شود.
- از سوزن هوبر استریل استفاده شود.
- از دست‌کاری و فشار غیرضروری روی پورت خودداری کنید.
- به ویزیت‌های منظم پزشک مراجعه کنید.
زندگی روزمره با پورت
- حمام و شنا: پس از بهبود کامل زخم و در زمانی که سوزن در پورت نیست، معمولاً محدودیت چندانی وجود ندارد. در زمان وجود سوزن و پانسمان باید محل خشک بماند. بهتر است نظر پزشک را بپرسید.
- ورزش: فعالیت سبک مانعی ندارد. از ورزش‌ها و حرکاتی که به ناحیه سینه فشار شدید می‌آورند، مثل برخی ورزش‌های برخوردی، پرهیز کنید.
- سفر هوایی و بازرسی فرودگاه: پورت‌ها معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کنند. کارت شناسایی پورت را همراه داشته باشید.
- ام‌آر‌آی: بسیاری از پورت‌ها برای MRI مناسب‌اند، اما حتماً مشخصات پورت خود را به مرکز تصویربرداری اطلاع دهید.
- ظاهر: پورت یک برآمدگی کوچک زیر پوست ایجاد می‌کند که در مدل‌های Low Profile کمتر دیده می‌شود.
علائم عفونت و عوارض احتمالی
عفونت مهم‌ترین عارضه پورت است. علائم آن به دو دسته تقسیم می‌شود.
علائم موضعی:
- قرمزی و التهاب پوست اطراف پورت
- درد یا سوزش، حتی با لمس
- گرمی غیرطبیعی پوست روی پورت
- ترشح چرکی یا مایع زرد و سبز
- تورم یا برجستگی اطراف پورت
علائم عمومی:
- تب بالای ۳۸ درجه بدون علت مشخص
- لرز
- ضعف شدید یا خستگی ناگهانی
- تپش قلب یا افت فشار خون
- تهوع، گیجی و بی‌حالی، که در موارد پیشرفته می‌تواند نشانه سپسیس (عفونت خون) باشد
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟ اگر یکی از این علائم، به‌ویژه تب، لرز یا ترشح چرکی از محل پورت را دارید، بلافاصله با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید. به تعویق انداختن مراجعه می‌تواند خطرناک باشد.
تشخیص و درمان: پزشک معمولاً آزمایش خون (CBC، CRP و کشت خون) و در صورت وجود ترشح، کشت آن را درخواست می‌کند. درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک است و در عفونت‌های شدید یا مقاوم ممکن است لازم باشد پورت کاملاً خارج شود.
سایر عوارض احتمالی:
- لخته یا انسداد کاتتر
- کبودی و خونریزی موقت پس از کاشت
- جابه‌جایی یا شکستگی پورت یا کاتتر (نادر)
- تحریک پوستی یا واکنش آلرژیک (نادر)
با مراقبت صحیح و پیگیری منظم، احتمال بروز این عوارض کم می‌شود.
چه زمانی پورت برداشته می‌شود؟
دلایل رایج برداشتن پورت عبارت‌اند از:
- پایان دوره درمان
- عفونت پورت یا کاتتر
- انسداد یا عملکرد نادرست پورت
- واکنش آلرژیک یا تحریک مکرر پوست
- جابه‌جایی یا شکستگی پورت یا کاتتر
- نبود نیاز به دسترسی وریدی طولانی‌مدت
مراحل برداشتن پورت و مراقبت‌های بعد از آن
برداشتن پورت یک عمل کوتاه است که معمولاً ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد و با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. در کودکان گاهی از بیهوشی سبک استفاده می‌شود.
مراحل کلی:
- ضدعفونی و بی‌حسی موضعی
- ایجاد برش کوچک روی محل پورت
- آزاد کردن پورت از بافت زیر پوست
- خارج کردن محفظه و کاتتر
- کنترل خونریزی، شست‌وشو و بستن زخم
مراقبت‌های بعد از برداشتن:
- پانسمان را تمیز، خشک و استریل نگه دارید و طبق توصیه پزشک تعویض کنید.
- ۲۴ تا ۴۸ ساعت استراحت کنید و از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
- تا بسته شدن کامل زخم، از خیس شدن آن پرهیز کنید.
- در صورت تب، درد شدید، تورم یا ترشح از زخم، فوراً به پزشک اطلاع دهید.
نکاتی برای پزشکان و مراکز درمانی
پورت قابل کاشت برای مراکز درمانی هم مزایای عملی دارد:
- صرفه‌جویی در زمان: دسترسی وریدی سریع و ساده در هر جلسه درمان
- کاهش هزینه‌ها: نیاز کمتر به آنژیوکت و تجهیزات تزریق محیطی در طول دوره درمان
- رضایت بیمار: کاهش درد و استرس ناشی از سوزن‌زدن‌های مکرر
- ایمنی بیشتر: کاهش خطر آسیب به دیافراگم با استفاده از سوزن هوبر
اگر به دنبال پورت با کیفیت و طراحی Low Profile هستید، می‌توانید [PORT-A-CATH® II Low Profile](لینک صفحه محصول) را بررسی کنید. این پورت با طراحی کم‌برآمدگی، محفظه تیتانیوم و پلی‌کربنات و کاتتر سیلیکونی، برای استفاده طولانی‌مدت و راحتی بیشتر بیمار ساخته شده است. برای دریافت مشاوره و اطلاع از قیمت، با ما تماس بگیرید: [شماره تماس].
سوالات متداول
آیا کاشت پورت دردناک است؟ کاشت با بی‌حسی انجام می‌شود و معمولاً در حین عمل درد شدیدی وجود ندارد. پس از عمل، چند روز درد یا ناراحتی خفیف در محل کاشت طبیعی است که با مسکن بهتر می‌شود. استفاده از پورت معمولاً کم‌دردتر از تزریق مستقیم به رگ دست است.
پورت تا چه مدت قابل استفاده است؟ عمر پورت به نوع دستگاه و مراقبت از آن بستگی دارد. معمولاً از چند ماه تا چند سال قابل استفاده است و در صورت نیاز پزشک آن را تعویض یا خارج می‌کند.
آیا پورت برای همه بیماران مناسب است؟ نه. پورت بیشتر برای بیمارانی توصیه می‌شود که درمان طولانی‌مدت دارند. پزشک متخصص با توجه به وضعیت بیمار درباره نوع و زمان کاشت تصمیم می‌گیرد.
پورت در کجای بدن قرار می‌گیرد؟ معمولاً در بالای قفسه سینه، زیر ترقوه. در برخی موارد ممکن است در بازو کاشته شود.
آیا با پورت می‌توان حمام کرد یا شنا کرد؟ پس از بهبود کامل زخم و زمانی که سوزن در پورت نیست، معمولاً بله. با سوزن و پانسمان باید محل خشک بماند. نظر پزشک معالج را بپرسید.
هزینه پورت و پوشش بیمه چقدر است؟ هزینه به نوع پورت، مرکز درمانی و شرایط بیمه بستگی دارد. برای اطلاع از قیمت و پوشش بیمه با مرکز درمانی یا شرکت بیمه خود تماس بگیرید.
اگر پورت عفونت کند چه باید کرد؟ در صورت تب، لرز، قرمزی یا ترشح از محل پورت، فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. درمان معمولاً با آنتی‌بیوتیک است و در موارد شدید ممکن است پورت خارج شود.
چه عوارضی ممکن است رخ دهد؟ عفونت، لخته یا انسداد کاتتر و کبودی یا خونریزی موقت شایع‌ترین عوارض‌اند. با رعایت مراقبت‌ها و پیگیری منظم، خطر آن‌ها کم می‌شود.
هنوز دیدگاهی وجود ندارد